ประโยคที่ทำให้คนเก่งหลาย ๆ คนงงในตอนคุยกันเรื่องการประเมินและ Feedback คือ...

“อยากให้สร้างมูลค่าหรือสร้าง Impact ให้องค์กรมากกว่านี้”

เพราะปีนี้เราทำทุกอย่างที่ได้รับมอบหมาย เรียนเพิ่ม สอบเพิ่ม ทำงานเร็วขึ้น ผิดน้อยลง รับงานที่ไม่มีใครอยากรับ และเราก็เก่งขึ้นจริง ๆ ตัวเราเองรู้ดีที่สุด

แต่ก็ยังได้ยินประโยคแบบนี้อยู่ดี

ผมเคยงงกับเรื่องนี้อยู่หลายปีในช่วงที่ยังทำงานในองค์กรอยู่ จนเข้าใจจริง ๆ ว่าเรื่องนี้ไม่ได้มีใครผิด แต่เป็นเรื่องที่ไม่มีใครเคยอธิบายให้ฟังชัด ๆ

ความเก่งกับมูลค่า ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

ความเก่ง คือสิ่งที่เกิดขึ้นกับเรา แต่มูลค่า คือสิ่งที่เกิดขึ้นกับคนอื่นเพราะตัวเรา

ความเก่งวัดว่าเราทำอะไรได้มากขึ้น

มูลค่าวัดว่าสิ่งที่เราทำไปเปลี่ยนอะไรให้ใคร

ลูกค้าได้อะไร?

ทีมทำงานง่ายขึ้นตรงไหน?

ต้นทุนหายไปเท่าไหร่?

และ 2 อย่างนี้ไม่ได้ขึ้นพร้อมกัน

ทำไมคนเก่งขึ้น แต่มูลค่ากลับไม่ได้เพิ่มขึ้นตาม?

คนเก่งที่มูลค่าไม่ได้เพิ่มขึ้นตาม มี 3 สาเหตุหลัก ๆ

1. เก่งขึ้นในเรื่องเดิมที่เก่งอยู่แล้ว

จากดีมากเป็นดีมากขึ้นอีกนิด ซึ่งหัวหน้าหรือคนที่ทำงานต่อจากเราแทบไม่รู้สึกถึงการเปลี่ยนแปลงนั้นเท่าไหร่

2. เก่งขึ้นในเรื่องที่ไม่มีใครต้องการให้เก่งไปกว่าเดิมแล้ว

ทำรายงานละเอียดขึ้น 3 เท่า ทั้งที่หัวหน้าหรือคนที่ต้องเอารายงานนั้นไปทำต่อ อ่านแค่หน้าแรกก็เอาไปใช้งานได้แล้ว

3. สร้างมูลค่าได้จริง ๆ แต่ไม่มีใครเห็น

และมูลค่าที่ไม่มีใครเห็น ในทางปฏิบัติก็แทบไม่ต่างจากมูลค่าที่ไม่เกิดขึ้นเลย

ถ้าเราหายไปหนึ่งเดือน อะไรจะเสียหายไปบ้าง?

มีคำถามหนึ่งที่ให้คนลองถามตัวเองครับ

“ถ้าเราหายไปหนึ่งเดือน อะไรจะเสียหายไปบ้าง?”

และ...

“ความเสียหายนั้นคิดเป็นเงินเท่าไหร่?”

ถ้าตอบข้อแรกได้ แต่ตอบข้อสองไม่ได้ แปลว่าเรากำลังเก่งอยู่ในที่ที่ยังไม่มีใครแปลงให้เป็นมูลค่า

องค์กรที่อยากได้มูลค่าเพิ่ม ต้องให้อะไรกับพนักงานบ้าง?

แต่เรื่องนี้พูดฝั่งเดียวไม่ได้ครับ เพราะมูลค่าไม่ใช่เรื่องที่คนคนเดียวสร้างได้

องค์กรที่อยากได้มูลค่าเพิ่ม ต้องให้ 4 อย่างนี้กับพนักงานด้วยเหมือนกัน

1. โจทย์ที่ใหญ่มากพอ

ถ้าขอบเขตงานเท่าเดิม แต่ขอมูลค่าของงานเพิ่ม ก็เท่ากับขอให้ทำเกินหน้าที่โดยไม่มีที่ให้ยืน

2. ข้อมูลที่พอจะรู้ว่าอะไรมีค่า

หลายคนทำงาน 10 ปี โดยไม่เคยเห็นตัวเลขของสิ่งที่ตัวเองทำเลย

แล้วเราคาดหวังให้เขาลงแรงถูกที่ได้ยังไง?

3. วิธีนับหรือวิธีคำนวณที่เห็นมูลค่า ไม่ใช่เห็นแค่ทำกิจกรรมอะไร

ถ้ายังนับจำนวนงานที่เสร็จ คนก็จะผลิตจำนวนงานให้ ไม่ได้ผลิตมูลค่าให้

องค์กรจะได้สิ่งที่ตัวเองนับหรือวัด ไม่ใช่สิ่งที่ตัวเองพูด

4. ส่วนแบ่งของมูลค่าที่เพิ่มขึ้น

ไม่ต้องเป็นเงินเสมอไปครับ

อาจเป็นงานที่ใหญ่ขึ้น เครดิตที่มีคนเห็น หรือสิทธิ์เลือก Project ถัดไป

ต้องมีอะไรตอบแทนไปหาคนที่สร้างความสำเร็จนั้น ๆ

ไม่อย่างนั้นปีหน้าก็จะสร้างเท่าเดิม ไม่ใช่เพราะงอน แต่เพราะนั่นคือข้อสรุปที่สมเหตุสมผลที่สุดจากสิ่งที่คนทำงานเห็น

สร้างมูลค่ามากขึ้น หรือแค่ทำงานมากขึ้น?

เส้นบาง ๆ ของเรื่องนี้อยู่ตรงนี้ครับ

“ขอให้สร้างมูลค่ามากขึ้น” กับ “ขอให้ทำมากขึ้นด้วยของเท่าเดิม”

ฟังดูคล้าย ๆ แต่เป็นคนละเรื่อง

อันแรกคือขยายเพดาน

อันหลังคือเพิ่มน้ำหนัก

และคนทำงานแยกออกเสมอครับว่ากำลังโดนอันไหน ต่อให้ไม่มีใครพูดก็ตาม

ก่อนขอให้คนสร้างมูลค่ามากขึ้น เราให้อะไรไปแล้วบ้าง?

งานในปีนี้ที่ผ่านมา...

สิ่งที่เราเก่งขึ้น ไปโผล่เป็นมูลค่าให้ใครบ้าง?

และถ้าเราอยู่ฝั่งบริหาร...

“เราให้อะไรไปแล้วบ้าง ก่อนที่จะขอเพิ่ม?”

เรื่องแบบนี้ส่วนใหญ่ไม่ได้แก้ที่ตัวคนครับ

แต่แก้ที่...

ระบบที่องค์กรใช้ดูแลคน