พอเราทำงานมาถึงระดับผู้บริหาร มีเรื่องหนึ่งที่ต้องใส่ใจครับ

เราอาจใช้เวลาส่วนใหญ่คิดว่า...

จะทำยังไงให้คนในทีมเก่งขึ้น?

ทำยังไงให้คนทำงานดีขึ้น?

ทำยังไงให้ Talent อยากอยู่กับองค์กร?

แต่ไม่ค่อยย้อนกลับมาถามว่า...

“แล้วตัวเราเอง เป็นผู้บริหารที่คนเก่งอยากทำงานด้วยหรือเปล่า?”

ตำแหน่งทำให้คนต้องทำงานกับเราได้ครับ แต่ไม่ได้ทำให้อยากทำงานกับเรา

น้อง ๆ อาจเข้าประชุมเมื่อเราเรียก ส่งงานเมื่อเราสั่ง พยักหน้าเมื่อเราพูด และทำตามการตัดสินใจ เพราะเราเป็นคนมีอำนาจ

แต่สิ่งเหล่านี้ไม่ได้บอกเลยว่า...

“ถ้าเขามีสิทธิ์เลือก จะยังเลือกทำงานกับเราหรือเปล่า?”

คำถามนี้สำคัญขึ้นเรื่อย ๆ โดยเฉพาะเมื่อคนเก่งมีทางเลือกมากขึ้น

องค์กรอาจมีชื่อเสียงดี เงินเดือนดี งานน่าสนใจ แต่ประสบการณ์การทำงานจริงของคน ถูกกำหนดจากผู้บริหารที่ต้องทำงานด้วยทุกวัน

คนอยากทำงานกับผู้บริหารแบบไหน?

ผู้บริหารที่คนอยากร่วมงานด้วย ไม่จำเป็นต้องเป็นคนใจดีที่สุด

และผมก็ไม่คิดว่าต้องเป็นคนที่ลูกน้องชอบตลอดเวลา

บางครั้งต้องตัดสินใจเรื่องที่คนไม่ชอบ

ต้องบอกว่าผลงานยังไม่ดีพอ

ต้องปฏิเสธข้อเสนอ

ต้องเร่งงาน

ต้องเปลี่ยนคน

หรือต้องตัดสินใจเรื่องที่กระทบกับใครบางคน

แต่สิ่งที่ทำให้คนยังอยากทำงานด้วยคือ ความรู้สึกว่า...

ถึงจะทำงานยาก แต่ทำงานกับคนคนนี้แล้วเรารู้ว่าอะไรสำคัญ รู้ว่าตัวเองถูกคาดหวังอะไร และเชื่อว่าถ้าทำดี สิ่งที่ทำจะไม่สูญเปล่า

ผู้บริหารที่เก่ง แต่ทำให้คนรอบตัวเหนื่อย

ผู้บริหารบางคนเก่งมาก แต่คนรอบตัวเหนื่อยมากเหมือนกัน

ผมเองก็อาจจะติดโผนี้ด้วย 555 แอบอวยตัวเองว่าเก่งหน่อย ไม่ค่อยมีคนอวยเท่าไหร่

ไม่ใช่เพราะมาตรฐานสูง แต่เพราะเดาไม่ได้ว่าวันนี้จะเอาอะไร

เมื่อวานบอกว่าเรื่องนี้สำคัญ

วันนี้เปลี่ยนอีกเรื่อง

พรุ่งนี้ถามว่าทำไมเรื่องแรกยังไม่เสร็จ

ทุกอย่างด่วน

ทุกเรื่องสำคัญ

และทุกครั้งที่ผู้บริหารคิดอะไรใหม่ คนข้างล่างต้องวิ่งตามใหม่หมด

คนแบบนี้อาจสร้างผลงานได้ครับ แต่ต้นทุนที่ซ่อนอยู่คือ...

พลังของคนจำนวนมากที่ต้องเสียไปกับการพยายามตามความคิดของผู้บริหารให้ทัน

ผู้บริหารที่ใคร ๆ อยากร่วมงานด้วย จึงไม่ใช่คนที่ไม่มีความกดดัน

แต่เป็นคนที่...

ไม่ส่งต่อความสับสนของตัวเอง ให้กลายเป็นความวุ่นวายของทั้งทีม

คนเก่งอยากทำงานกับผู้บริหารที่ทำให้เขากล้าพูดความจริง

อีกเรื่องที่ผมว่าสำคัญมากคือ คนอยากทำงานกับผู้บริหารที่ทำให้เขากล้าพูดความจริง

โดยเฉพาะ...

ความจริงที่ผู้บริหารอาจไม่อยากฟัง

ในห้องประชุมที่ผู้บริหารมีอำนาจมากที่สุด ความเงียบไม่ได้แปลว่าทุกคนเห็นด้วยเสมอไป

บางครั้งทุกคนรู้อยู่แล้วว่า พูดไปก็ไม่มีประโยชน์

หรือหนักกว่านั้นคือ...

พูดแล้วอาจมีผลกับตัวเอง

ผู้บริหารบางคนบอกเสมอว่า...

“มีอะไรก็บอกได้ ผมเปิดรับทุกอย่าง”

แต่เวลามีคนเห็นต่าง กลับรีบอธิบายว่าทำไมตัวเองถูก

พอมีคนทักเรื่องความเสี่ยง ก็ถูกมองว่า Negative

พอมีคนบอกว่าเป้าหมายอาจไม่เป็นจริง ก็ถูกถามว่าทำไมไม่มี Can-do Attitude

ทำแบบนี้ไม่กี่ครั้ง คนเก่ง ๆ จะเรียนรู้ว่า...

ควรพูดอะไร

และ...

ไม่ควรพูดอะไร

หลังจากนั้น ผู้บริหารอาจรู้สึกว่าทีมเห็นด้วยกับตัวเองมากขึ้น

ทั้งที่ความจริง...

ทีมแค่เลิกบอกสิ่งที่คิด

ผู้บริหารที่คนอยากทำงานด้วย จึงไม่ได้พิสูจน์ความเปิดกว้างด้วยการพูดว่า...

“ประตูห้องผมเปิดเสมอ”

แต่พิสูจน์จาก...

สิ่งที่เกิดขึ้นหลังจากมีใครสักคนเดินเข้ามาพูดเรื่องที่เราไม่อยากได้ยินต่างหาก

ให้พื้นที่ แต่ไม่ทอดทิ้ง

คนเก่งยังอยากทำงานกับผู้บริหารที่ ให้พื้นที่ แต่ไม่ทอดทิ้ง

ผู้บริหารบางคนคิดว่าการให้อิสระคือมอบงานแล้วหายไปเลย พอถึงวันส่งค่อยมาถามว่า...

“ทำไมไม่เป็นอย่างที่คิด?”

ขณะที่อีกแบบคือ เข้าไปดูเสียทุกเรื่อง แก้ทุกสไลด์ อยู่ในทุกการประชุม และตัดสินใจแทนทุกอย่าง จนคนในทีมรู้สึกว่าตัวเองเป็นแค่มือที่เอาไว้ทำตาม

คนเก่งไม่ต้องการทั้งสองแบบ

เขาต้องการรู้ว่า...

เป้าหมายคืออะไร?

ขอบเขตการตัดสินใจอยู่ตรงไหน?

อะไรคือสิ่งที่พลาดไม่ได้?

แล้วขอพื้นที่ให้ได้ใช้ความสามารถของตัวเอง

ถ้าติดปัญหาจริง ๆ ผู้บริหารค่อยเข้ามาช่วย แต่ไม่เข้ามาแย่งงานไปทำเอง

ความรู้สึกว่าผู้บริหารไว้ใจให้เราคิด แต่ก็ไม่ปล่อยให้เรารับผิดชอบความเสี่ยงอยู่คนเดียว

เป็นหนึ่งในเหตุผลสำคัญที่ทำให้คนอยากอยู่กับหัวหน้านาน ๆ

เพราะได้ทั้งความเป็นเจ้าของ และความมั่นใจว่ามีคนหนุนหลังอยู่

คำว่า “หนุนหลัง” สำคัญมาก

ผู้บริหารบางคนสนับสนุนทีมเก่งมาก เวลาทุกอย่างไปได้ดี

แต่พอเกิดปัญหา กลับรีบหาว่าใครเป็นคนทำผิด

เวลาผลงานดีพูดว่า...

“ผมทำเอง”

แต่เวลาผลงานไม่ดีพูดว่า...

“ทีมเป็นคนทำ”

คนจำเรื่องแบบนี้แม่นมากครับ

ในทางกลับกัน ผู้บริหารที่คนอยากทำงานด้วยคือ เวลาเกิดปัญหา ไม่ได้เริ่มต้นด้วยคำถามว่า...

“ใครผิด?”

แต่เริ่มจาก...

“เกิดอะไรขึ้น แล้วเราจะแก้ไขยังไง?”

ไม่ได้แปลว่าไม่มีใครต้องรับผิดชอบนะครับ

ถ้าใครผิดก็ต้องคุย

ถ้าผลงานไม่ดีก็ต้องจัดการ

แต่จัดการหลังจากเข้าใจข้อเท็จจริง ไม่ใช่โยนความกดดันลงไป เพื่อให้ตัวเองดูเหมือนไม่เกี่ยวข้อง

ผมคิดว่าคนทำงานยอมรับความผิดพลาดของตัวเองได้ เมื่อรู้ว่า...

ความผิดพลาดจะถูกใช้เพื่อแก้ปัญหา ไม่ใช่ใช้เพื่อหาคนรับเคราะห์

และเมื่อทีมรู้ว่าผู้บริหารจะไม่หายไปในวันที่เกิดเรื่อง ก็จะกล้ารับผิดชอบเรื่องใหญ่ขึ้นด้วย

อย่าทำให้คนเก่งต้องใช้พลังไปกับการบริหารอารมณ์ของผู้บริหาร

วันนี้อารมณ์ดี พูดได้ทุกเรื่อง

พรุ่งนี้อารมณ์เสีย ไม่มีใครกล้าเข้าใกล้

ประชุมครั้งหนึ่งก็ชม อีกครั้งตำหนิเรื่องเดียวกันต่อหน้าคนอื่น

หรือเวลางานมีปัญหา ทุกคนต้องคอยดูก่อนว่า...

“วันนี้ผู้บริหารอารมณ์เป็นยังไง?”

ถึงจะรู้ว่าควรพูดแบบไหน

ผมว่าคนทำงานเหนื่อยกับเรื่องนี้มากกว่าที่ผู้บริหารคิดครับ

ผมเองก็ต้องเตือนตัวเองเสมอ ๆ เพราะแทนที่จะใช้สมองไปกับลูกค้า งาน และปัญหาธุรกิจ ต้องแบ่งมาอ่านใจหัวหน้า

แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้บริหารต้องกดอารมณ์เสมอ

เราก็เป็นคนเหมือนกัน

มีวันที่เครียด

มีวันที่ผิดหวัง

มีวันที่เหนื่อย

แต่...

ยิ่งตำแหน่งสูง อารมณ์ของเรายิ่งมีผลกับคนจำนวนมาก

ประโยคหนึ่งที่เราพูดโดยไม่ได้คิด อาจทำให้คนทั้งทีมเสียความมั่นใจไปหลายวัน

ขณะที่เราอาจลืมไปแล้ว ตั้งแต่ออกจากห้องประชุม

การบริหารตัวเองไม่ใช่เรื่องส่วนตัวทั้งหมดอีกต่อไป เมื่อเราเป็นผู้บริหาร

เพราะคนอื่นต้องทำงานอยู่ภายใต้ผลของสิ่งที่เราแสดงออกด้วย

ทำงานกับคนคนนี้แล้ว เราเก่งขึ้นหรือเปล่า?

อีกเรื่องที่สำคัญมากคือ...

ทำงานกับคนคนนี้แล้ว เรารู้สึกว่าตัวเองเก่งขึ้น

ไม่ใช่เพราะผู้บริหารสอนทุกอย่าง

แต่เพราะให้โจทย์ที่ทำให้เราต้องคิด

ให้ Feedback ที่ทำให้เราเห็นสิ่งที่ตัวเองยังไม่เห็น

เปิดโอกาสให้ลองเรื่องที่ใหญ่ขึ้น

และไม่ได้เก็บงานดี ๆ ไว้กับตัวเองทั้งหมด

ผู้บริหารบางคนกลัวว่าลูกน้องเก่งขึ้นแล้วจะควบคุมยาก หรือกลัวว่าวันหนึ่งลูกน้องจะเก่งกว่าตัวเอง จึงให้ทีมทำเฉพาะสิ่งที่ตัวเองกำหนด

แต่ผู้บริหารอีกแบบ...

ภูมิใจที่คนของตัวเองไปได้ไกลขึ้น

คนเก่งแยกสองแบบนี้ออกครับ

เพราะจะเริ่มเห็นว่า...

“ถ้าอยู่กับผู้บริหารคนนี้อีกสามปี ตัวเองจะกลายเป็นคนแบบไหน?”

และในโลกที่คนเก่งไม่ได้มองแค่เงินเดือนหรือชื่อตำแหน่ง คำถามว่า...

“ทำงานกับคนคนนี้แล้ว อนาคตของเราดีขึ้นมั้ย?”

มีน้ำหนักมากขึ้นเรื่อย ๆ

เป้าหมายไม่ใช่การทำให้ทุกคนชอบเรา

ผมไม่คิดว่าเป้าหมายของผู้บริหารควรเป็นการทำให้ทุกคนชอบเรา

เพราะวันที่ต้องบริหารจริง ๆ คงเป็นไปไม่ได้

และบางครั้ง การพยายามให้ทุกคนชอบ ก็ทำให้เราไม่กล้าตัดสินใจในเรื่องที่ควรตัดสินใจด้วย

แต่ผมคิดว่า เราสามารถเป็นผู้บริหารที่...

ถึงบางครั้งคนจะไม่เห็นด้วยกับเรา

ถึงเราจะตั้งมาตรฐานสูง

ถึงบางการตัดสินใจจะทำให้คนไม่พอใจ

แต่คนยังพูดได้ว่า...

“ถ้ามีโอกาส ผมก็ยังอยากทำงานกับคนคนนี้อีก”

เพราะรู้ว่าเราชัดเจน

ยุติธรรม

รับฟัง

ให้พื้นที่

รับผิดชอบในวันที่เกิดปัญหา

และทำให้คนที่อยู่รอบตัวเติบโตขึ้น

นี่เป็นคำชมที่มีค่ากว่าการบอกว่าเป็นผู้บริหารที่เก่งมาก

เพราะผลงานบอกได้ว่าเราบริหารธุรกิจได้ดีแค่ไหน

แต่...

การที่คนเก่งซึ่งมีทางเลือก ยังเลือกอยากทำงานกับเรา บอกอะไรบางอย่างเกี่ยวกับวิธีที่เราใช้อำนาจ วิธีที่เราปฏิบัติต่อคน และสิ่งที่คนอื่นจะเติบโตเมื่อได้ทำงานอยู่ข้าง ๆ เรา

และนั่นก็เป็น...

ผลงานของผู้บริหารเหมือนกันครับ